Fatiha Suresi
Fatiha Suresi, Kur’an-ı Kerim’in 1. suresidir ve “kitabın özü” olarak kabul gören, değerli bir ayettir. Mekke’de nazil olan sure, toplam 7 ayetten oluşur. Her Müslüman için, yeri apayrı bir sure olan Fatiha, gerek günlük yaşamda gerek de ibadetlerde önemli yere sahiptir. Seb-ul Mesâni (tekrarlanan yedi anlamındadır, namazın her rekatında tekrarlanması nedeniyle bu isim verilmiştir), Ümmü’l-Kitab (kitabın anası) ve Eş Şifa (hastalara şifa amaçlı olarak okunur) isimleriyle de anılıyor olması, surenin İslam alemi için kıymetini gösterir.
Fatiha Suresi Arapça Okunuşu Dinle, Arapça Yazılışını, Türkçe Mealini, Oku ve Fatiha Suresi Videosunu İzle
Fatiha Suresi Arapça Oku
Fatiha Suresi’nin Temel Mesajları
Fatiha Suresi, içerdiği mesajlar bakımından bir Müslüman için, bir sureden fazlasıdır. Zira içerdiği mesajlar Müslümanlar için günlük hayatta adeta bir rehber, aynı zamanda Allah’ı ve insanı tanıtan, konumlandıran ifadeler taşır. Surenin en çok öne çıkan temel mesajları ise şu şekildedir:
Hamdetmek
Fatiha Suresi, “hamd” kavramı ile başlar. Hamd etmek, sadece teşekkür etmek, minnettarlık duymak ile sınırlanabilecek bir ifade değildir. Nitekim hamd etmek, bir kulun sahip olduğu varlıkları, sağlığını ve erişebildiği her şeyi değerlendirirken, bunu kişisel bir başarıdan ziyade, insanı yaratan Rabbinden (c.c.) bilmesi, buna göre şükretmesi ve takdir içinde olmasıdır. Hamdetmenin diğer bir yanı da, insanın dünyada yaşadığı zorluklara karşı sabrı gösterebilme iradesidir.
İslamiyetin Evrenselliği
Surede geçen “Rabbü’l Alemin” ifadesi, sanılanın ötesinde anlamlar taşır. Nitekim “alem”, sadece bir milleti, ümmeti hatta insanlığı temsil etmez, bunun da ötesindedir. Fatiha Suresi’nde geçen “alem” aslında insanların yanı sıra hayvanları ve bitkileri, evreni ve hatta insanın aklının sınırlarının almayacağı alemleri de kapsar. Bu mesaj, insanların evrensel bir bilince sahip olmasının önemini yansıtır. Örneğin bir Müslüman, bir ağaca veya hayvana, zarar verilmemesi gerektiğini bilir, zira onu da Allah’ın (c.c.) yarattığını bilir.
Hesap Verme
Surede yer alan “Maliki yevmi’d-dîn” ifadesi, her Müslümanın bir an olsun aklından çıkarmaması gereken o mesajı verir, hesap gününü. Fatiha Suresi’ndeki bu ifade, insanın seçiminin onun özgür iadesi ile gerçekleştiğini vurgularken, bu seçimlerin bir sonucunun olacağını da vurgular. Bu mesaj, İslamiyet’in güzel ahlak temelli yapısına iyi bir örnektir. Zira, bir insan bulunduğu yerde onu kimse görmese dahi, herhangi bir hile içine girmemelidir. Çünkü bunun dahi hesabını vermekle yükümlü olacaktır.
Bağımsızlık Vurgusu
Fatiha Suresi’ndeki “Yalnızca sana kulluk ederiz ve yalnız senden medet umarız” ifadesi, değerli bir özgürlük – bağımsızlık vurgusudur. Zira bu ifade, bir insanın yalnızca Allah’a boyun eğmesi gerektiğini, O’nun haricindeki tüm otoritelere, güçlere karşı bağımsız ve güçlü olması gerektiğini vurgular.
Allah’a (c.c.) karşı kulluk sözü verdiğimiz cümlenin bir sorumluluğu vardır. Bu sorumluluğu kişi kendi başına yapamayacağı için yalnız Senden (c.c.) medet umarız deriz.
Doğru Bir Yaşam
Surede geçen önemli vurgulardan bir diğeri de, “Sırat-ı Müstakim” ifadesidir. Dosdoğru yol manasına gelen bu ifade, Müslümanları fani dünyadaki tüm ifrat ve tefritten, aşırılıklardan uzak durmaya çağırır. Sırat-ı Müstakim birçok yoruma açıktır ve insanlara kıymetli bir mesaj iletir. Örnek vermek gerekirse, ne dünyanın tüm nimetlerinden uzaklaşmak ne de yalnızca maddeye odaklanarak manevi yönü bir kenara bırakmak gerekir. İnsan, her konuda doğru yolu ve dengeli seçimleri bulmalıdır.
Ayrıca normalde yol tarifi alırken varış noktası sorulur. Ancak ayet, bize Allah’tan yolu istememiz gerektiğini de söylüyor.
Allah’ın Rızasını Merkeze Alan Yaklaşım
Surede geçen “İyyâke na‘budu ve iyyâke neste’în” ayeti, Müslümanlar için önemli bir mesaj içerir. Bu mesaj, inancın yalnızca sözlerde kalmaması gerektiğini, hayatın tüm alanında Allah’ın (c.c.) rızasını merkeze alan bir hayat sürmenin gerekliliğini ortaya koyar. Nitekim kulluk ibadet ile sınırlı değildir. Bir Müslüman, sadece oruç tutma, namaz kılma gibi ibadetlerle sınırlı kalmamalı, kul hakkından kaçınmalı, kimsenin kalbini kırmamalıdır. Bunların yanında kulluk kavramını bir bütün düşünmelidir.
Fatiha Suresi’nin Faziletleri
Fatiha Suresi, gerek içerdiği mesajlar gerek de Kuran-ı Kerim içindeki özel yeriyle, her Müslüman için faziletli surelerden biridir. Gerek ibadet sürecinde gerek de hayatın içinde, Fatiha’nın faziletleri kendine yer bulur, insanlar için kıymetli bir yere sahiptir. Surenin en önemli faziletleri ise şu şekildedir:
Kur’an-ı Kerim’in Özü Niteliğinde Olması
Fatiha, 7 ayetten oluşmasına karşın, Kur’an-ı Kerim’in tüm surelerinin içerdiği temel mesajların adeta özünü barındırır. Bu nedenledir ki, Kitabın Anası veya Kitabın Özü gibi ifadelerle anılmıştır. Surede tevhid, güzel ahlak, ibadet, ahirette hesap verme gibi konuların tamamına vurgu vardır. Surenin yapısında kısmen Allah’a (c.c.) sena, kısmen ise kulun duaları, talepleri yer alır.
Fatiha Suresi’ne, İslam aleminde ne kadar değer verildiğinin en güzel örneği ise, günlük yaşamda saklıdır. Bir Müslüman önemli bir işe başladığında veya bir cenazede, bir mezar başında Fatiha okur. Bunun nedeni ise, bu sure okunduğunda bir nevi, Kur-an’ı Kerim’deki önemli hakikatlerin tamamına bir vurgu vardır. Kısacası, Fatiha’nın en önemli fazileti, kitabın özü kimliğine sahip olmasıdır.
Müslümanlar İçin Bir Rehber Olması
Fatiha Suresi, bir Müslüman için en kıymetli hazinelerden biridir. Çünkü, içerdiği mesajlarla “doğru yolu” işaret eden bir pusula vazifesine sahiptir. Surenin temel faziletlerinden biri, bu anlamda Müslümanlara doğru yol bilincini veriyor olmasıdır. Surede yer alan “Bize doğru yolu göster” ifadesi, insanların ne olursa olsun her zaman hata yapabileceğini gösterir. Lakin, Allah’a sığınan bir insan için, Fatiha bu yönüyle bir pusuladır.
Başından sonuna, bir dua niteliğine de sahip olan Fatiha Suresi, hem Allah’a (c.c.) övgü hem de doğru yolda olmak adına bir talep içerir. Sırat-ı Müstakim, yani dosdoğru yol talebi, bir müminin içini rahatlatan bir mesajdır. Bu nedenledir ki, zor ve önemli bir karar verme aşamasında olan bir kişi, Fatiha okur.
Şifa Veren ve Koruyucu Yönü
Sure, Kitabın Anası veya Kalbi gibi güzel ifadelerle betimlenirken, diğer bir önemli ismi de vardır, o da “eş-Şifa”dır. Sure, bir insanın yaşadığı maddi veya manevi dertlere karşı bir kurtuluş kapısı olarak kabul edilir. Bunun dayandığı temel ise, Hz. Muhammed (s.a.v.) döneminde yaşanan bir olaya dayanır. Sahabeler döneminde yaşanan olayda, bir kişi zehirli bir hayvan tarafından sokulur. Kabile reisi olan bu kişi, Fatiha Suresi okunduktan sonra iyileşmiştir. Bu olayın, Hz. Muhammed (s.a.v) tarafından doğrulandığı bilinir.
İslam kültüründe, bir insanın fiziksel veya ruhsal olarak çok kötü hissetmesi durumunda Fatiha Suresi okunur. Zira surenin şifa veren ve koruyan yönüne inanılır. Bunun nedeni ise, Allah’ın (c.c.) yüce merhametine sığınarak, ona teslim olarak yardım dilemektir. Surenin okunması, her zaman bir psikolojik rahatlama sağlar. Bu da, insanların amansız hastalıklarda veya sorunlarda, Fatiha Suresi’ni okumasının nedenidir.
Fatiha Suresi’nin Önemi
Fatiha, milyarlarca Müslümanın rehberi olan Kuran-ı Kerim’in başlangıç suresidir. Yalnızca bu yönüyle dahi kıymetli olan sure, İslam dininin esaslarını barındırması nedeniyle Müslümanların baş tacı olan bir suredir. Surenin 7 ayeti incelendiğinde, ilk 3 ayet tevhidi, dördüncü ayet ahireti, son 3 ayet ise ahlakı, Allah’a (c.c.) kulluğu anlatır. Bu yönüyle ele alınırsa Fatiha Suresi, Kuran-ı Kerim’i hiç bilmeyen, okumamış bir insan için dahi dinin temelinin özeti niteliğindedir.
Tevhid, ahiret ve ibadet (doğru bir yaşam) kavramlarının öne çıktığı sure, aynı zamanda Allah (c.c.) ile kul arasında doğrudan bir konuşma, sözleşme niteliği de taşır. Hadis-i Kudsi referansında yer alan bu ifade, Fatiha’nın önemini etkili şekilde gösterir:
“Allah buyurur ki: Namazı kulumla kendi aramda ikiye böldüm. Kulum ‘Hamd alemlerinin rabbinedir’ dediğinde, ‘Kulum bana hamdetti’ derim…”
Sure, doğru yol vurgusu ile Müslümanlar için ahlaki bir pusula, “ben” yerine “biz” dili içermesiyle toplumsal bir duygu içermektedir. Kısacası Fatiha hem bir pusula hem de bir şifa kaynağı; hem bağımsızlığa vurgu hem de bir zikirdir. Bir hastanın başında veya bir cenaze namazında, Allah’ın (c.c.) varlığını ve birliğini vurgulayarak, ona sığınmaktır.
Fatiha Suresi Türkçe Okunuşu
Arapça bilmeyenler veya telaffuzunu öğrenmek isteyenler için Türkçe harflerle okunuşu şöyledir:
Bismillâhirrahmanirrahim.
- Elhamdü lillâhi rabbil’alemin.
- Errahmânirrahîm.
- Mâliki yevmiddîn.
- İyyâke na’büdü ve iyyâke neste’în.
- İhdinessırâtel müstakîm.
- Sırâtellezîne en’amte aleyhim gayrilmağdûbi aleyhim veleddâllîn. (Amin)
Fatiha Suresi Türkçe Anlamı
Diyanet İşleri Başkanlığı ve genel kabul görmüş kaynaklara göre anlamı şöyledir:
- Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla.
- Hamd, Alemlerin Rabbi olan Allah’a mahsustur.
- O, Rahman’dır, Rahim’dir.
- Hesap ve ceza gününün (ahiret gününün) tek sahibidir.
- (Rabbimiz!) Ancak sana kulluk eder ve yalnız senden yardım dileriz.
- Bizi dosdoğru yola ilet;
- Kendilerine nimet verdiklerinin yoluna… Gazaba uğramışların ve sapmışların yoluna değil.
Kaynaklar
Surenin, İslamiyet inancındaki önemli yerini vurgulayan, sahih kaynaklara dayanan önemli hadisler şu şekildedir:
Hz. Peygamber (s.a.v), Fatiha’nın Kur’an içindeki hiyerarşik üstünlüğünü şu sözlerle ifade etmiştir:
“Sana, Kur’an’daki en büyük sureyi öğreteyim mi? O, **’Elhamdülillahi Rabbi’l-âlemîn’**dir. O, namazlarda tekrarlanan yedi ayet (Seb’ul-Mesânî) ve bana verilen yüce Kur’an’dır.“
Kaynak: Buhârî, Fezâilü’l-Kur’ân, 9; Ebû Dâvûd, Vitir, 15.
Fatiha, namazın geçerliliği için temel şart kabul edilir:
“Fatiha Suresi’ni okumayanın namazı yoktur (kabul değildir).“
Kaynak: Buhârî, Ezân, 94; Müslim, Salât, 34.
Bu hadis, Fatiha’nın manevi derinliğini en güzel anlatan ifadelerden biridir:
“Allah Teâlâ buyurdu ki: Namazı kulumla kendi aramda ikiye böldüm. Kulum ‘Hamd âlemlerin Rabbi Allah’adır’ dediği zaman Allah, ‘Kulum Bana hamdetti’ der. Kulum ‘O Rahmân ve Rahîm’dir’ dediği zaman Allah, ‘Kulum Beni övdü’ der…“
Kaynak: Müslim, Salât, 38; Ebû Dâvûd, Salât, 132.
Fatiha’nın koruyucu ve tedavi edici gücüne dair şu rivayet mevcuttur:
(Bir kabile reisini Fatiha okuyarak tedavi eden sahabeye hitaben) “Onun (Fatiha’nın) bir şifa (rukye) olduğunu sana ne bildirdi? (Doğru yapmışsın).“
Kaynak: Buhârî, Tıb, 33; Müslim, Selâm, 65.
Fatiha Suresi'nin Nüzul Sebebi
Fatiha Suresi, ilk ayet olarak dinin temel olan kutsal kitabımızda mühim bir yere sahiptir. Açılış manasına gelen Fatiha’nın nüzul sebebi ise, dini kaynaklarda genellikle, İslam’ın özünü insanlara anlatmak olarak ifade edilir. Aynı zamanda, surenin indirilme nedenleri içinde, kula Allah (c.c.) ile olan iletişimin nasıl olacağını göstermek yorumu da yer alır. Dini kaynaklarda, ayetin indirilme nedenleri olarak aşağıdaki maddeler yer alır:
Fatiha namazın anahtarıdır: Namaz esnasında Allah (c.c.) ile iletişim kurulabilecek bir dua olan Fatiha, namazın temelini oluşturan bir sure olarak kabul edilir.
Dua etmenin adabıdır: Fatiha tevhid ile başlayıp, ahiret ile süren ve ibadet-kulluk ile biten bir suredir. Aynı zamanda, Allah’a (c.c.) dua etmenin adabını da en iyi şekilde yansıtır.
İslam inancının temelidir: Fatiha Suresi, İslamiyet’in dinamiklerini, 7 ayet ile ortaya koyan bir rehber niteliğindedir. Bu yönüyle de, İslamiyet inancının, mukaddes kitabımızın temellerinden biridir.
Özet olarak Fatiha, İslamiyet inancını özetleyen, kul ve Allah arasındaki bağın sınırlarını çizen ve adabını ortaya koyan, en önemli surelerden biridir. Başından sonuna bir bütün olarak inen ilk sure olan Fatiha, “açılış” ismini alan ve ibadetin, ahlaklı yaşamın pusulası niteliğindedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Fatiha Suresi, Kur’an-ı Kerim’in açılış suresi olarak, 1. sayfada yer alır.
Fatiha Suresi, Kur’an-ı Kerim’in 1. cüzünde yer alır.
Fatiha Suresi, 7 ayetten oluşur. Bu yönüyle de, tekrarlanan yedili olarak bilinir.
Fatiha hem bir sure hem de bir dua niteliğine sahiptir. Dua olarak okunduğunda, zihinden tekrar edildiğinde abdeste gerek olmaz. Ancak Kur-an’ı Kerim’e dokunmak suretiyle okunacaksa, mutlaka abdest alınması gerekir.
Fatiha Suresi her şeyden önce, namaz ibadetinin önemli bir parçasıdır ve namaz eda ederken okunur. Bunun yanı sıra ölmüşlerin ruhuna, hastalık ve zorluklarla mücadele edenler içinse şifa niyetine okunur.
